Op 26 en 27 januari 2026 vond in Jeruzalem een internationale conferentie plaats over de bestrijding van antisemitisme. Het evenement werd georganiseerd onder auspiciën van de Israëlische regering en viel samen met Internationale Holocaust-Herdenkingsdag. Overheden, diplomaten en academici waren aanwezig. Dat was verwacht. Minder vanzelfsprekend was wie er nog aan tafel zat.

Onder de deelnemers bevonden zich ook politici uit Europese en internationale extreemrechtse partijen. Namen die elders vooral opduiken in debatten over migratie, nationalisme en identitaire politiek kregen hier een plaats op een officieel, diplomatiek forum. Ze namen deel aan panels, spraken met regeringsvertegenwoordigers en verschenen op hetzelfde programma als ministers en staatsleiders.

Tot de aanwezigen en genodigden behoorden onder meer Geert Wilders (PVV), die via een videoboodschap deelnam, Jimmie Åkesson, leider van de Zweedse Democraten, Sam Van Rooy van Vlaams Belang en de Braziliaanse senator Flávio Bolsonaro, zoon van voormalig president Jair Bolsonaro. Het gaat om politici die in hun thuislanden bekendstaan om harde standpunten over migratie, nationalisme en cultuurstrijd, en die regelmatig worden gelinkt aan radicaal-rechtse of autoritaire discoursen.

Formeel stond de conferentie volledig in het teken van antisemitismebestrijding. In de praktijk ging het debat verder. Migratie, islamitisch extremisme en veiligheid kwamen nadrukkelijk aan bod. Die combinatie is precies wat deze bijeenkomst politiek relevant maakt en controversieel.

De aanwezigheid van extreemrechtse politici was geen toevallige samenloop van omstandigheden en heeft drie duidelijke gevolgen:

• Extreemrechts wordt genormaliseerd in diplomatieke contexten. Door politici uit deze hoek uit te nodigen op een officiële conferentie rond een moreel urgent thema, verdwijnen ze stap voor stap uit de positie van politiek randfenomeen. Hun aanwezigheid werkt als institutionele erkenning en reikt verder dan nationale verkiezingscampagnes.

• Antisemitismebestrijding wordt verbonden aan bredere cultuur- en veiligheidsagenda’s. Thema’s als migratie, islam en de “bescherming van westerse waarden” komen op één lijn te staan met de strijd tegen haat tegen Joodse gemeenschappen. Dat biedt extreemrechtse partijen ruimte om hun vertrouwde narratieven te presenteren als onderdeel van een legitieme oplossing, niet langer alleen als protest of provocatie.

• Hiermee schuift extreemrechts een nieuwe fase van institutionele erkenning op het wereldtoneel binnen. Extreemrechtse leiders worden niet meer uitsluitend geconfronteerd of ondervraagd, maar treden op als gesprekspartners van gevestigde internationale spelers. Die zichtbaarheid versterkt hun positie als serieuze actoren in wereldwijde politieke debatten.

Politiek gaat niet alleen over standpunten, maar ook over wie waar mag spreken. Deelname aan een regeringsconferentie geeft status, los van de inhoud van het betoog. Zelfs zonder expliciete goedkeuring schuift de grens van het aanvaardbare op.

Voor regeringen kan dit samengaan van morele en veiligheidsagenda’s strategisch handig zijn. Beleid dat inzet op controle, afbakening en conflict wordt voorgesteld als ethische noodzaak. Voor extreemrechts is het voordeel minstens zo duidelijk: deelname aan een conferentie over antisemitisme verleent morele geloofwaardigheid en dempt eerdere controverses.

De conferentie in Jeruzalem was daarmee meer dan een debat over antisemitisme. Ze liet zien hoe extreemrechts steeds vaker toegang krijgt tot officiële internationale podia via thema’s die moreel zwaar wegen en moeilijk te bekritiseren zijn. Die stille, institutionele verschuiving is precies wat deze ontwikkeling zo ingrijpend maakt.

Niet door wat er werd gezegd, maar door wie er mocht aanschuiven.

Achter gesloten deuren, diep in het hart van Parijs, vond op maandag 26 januari 2026 een ontmoeting plaats die nauwelijks publiek was aangekondigd. Peter Thiel, libertair tech-miljardair en ideoloog van Silicon Valley, was te gast bij de Académie des sciences morales et politiques, een onderdeel van het Institut de France. Thema van de besloten bijeenkomst: de toekomst van de democratie.

Dat die uitnodiging tot onrust leidde binnen het Institut zelf, is nauwelijks verrassend. Zelfs de kanselier van het Institut werd pas op het laatste moment ingelicht. Niet omdat Thiel als medeoprichter van PayPal en grondlegger van Palantir Technologies slechts een succesvolle ondernemer is, maar omdat hij openlijk twijfelt aan de legitimiteit van democratie als bestuursvorm.

Volgens een spreeknota die Le Monde kon inkijken, stelde Thiel zich voor als “een gematigd orthodox christen en een nederige klassieke liberaal”, met slechts één kleine afwijking: hij maakt zich zorgen over de Antichrist.

Die zelfomschrijving is misleidend in haar bescheidenheid. Thiel is geen randfiguur, maar een centrale spil in het Amerikaanse machtsnetwerk dat vandaag politieke en technologische macht verbindt. Hij was de eerste prominente techmiljardair die Donald Trump openlijk steunde in 2016 en fungeerde als mentor van de huidige Amerikaanse vicepresident JD Vance. Zijn ideeën zijn allesbehalve marginaal.

Thiel kwam in Parijs zijn politieke ideeën uit de doeken doen en spreken over de “Antichrist”. Wat Thiel onder de Antichrist verstaat, heeft weinig te maken met sciencefiction of kunstmatige intelligentie. Voor Thiel is de Antichrist iedereen die alarm slaat over klimaatverandering, nucleaire dreiging of de schadelijke effecten van sociale media, omdat dergelijke angsten volgens hem worden ingezet om een wereldregering en verregaande regulering te rechtvaardigen.

Het is libertarische apocalyptiek: elke vorm van collectieve regulering wordt hervertaald als existentiële bedreiging. In die logica is niet de macht van techbedrijven gevaarlijk, maar degene die die macht wil inperken.

Wie Thiels werk kent, weet dat zijn scepsis tegenover democratie fundamenteel is. In essays en interviews betoogt hij dat vrijheid en democratie onverenigbaar zijn. Hij dateert dat conflict expliciet vanaf het moment dat vrouwen stemrecht kregen, een onthulling die weinig aan de verbeelding overlaat over zijn ideaalbeeld van de samenleving.

In zijn essay Zero to One verdedigt hij openlijk een elitair bestuursmodel: een oligarchische orde geleid door een kleine, homogene groep, bij voorkeur rijke mannelijke ondernemers, die boven de massa staat. Democratie vertraagt volgens hem innovatie; monarchie is efficiënter.

De uitnodiging kwam er op initiatief van de Franse filosofe Chantal Delsol, bekend om haar conservatieve katholieke denken en haar pleidooi voor samenwerking tussen rechts en radicaal-rechts. Binnen de Franse context is zij geen neutrale figuur: ze speelde eind jaren negentig een sleutelrol in het normaliseren van samenwerking met het Front National en keert zich al jaren tegen progressieve interpretaties van democratie en mensenrechten.

Wat zich in Parijs afspeelde, was geen curiositeit of intellectueel experiment, maar een ontmoeting tussen macht en legitimering. Wanneer academische instellingen ruimte maken voor figuren die democratie delegitimeren en regulering demoniseren, dan fungeren zij niet langer als kritische fora, maar als doorgeefluiken van macht. Dat juist Delsol iemand als Thiel uitnodigde om te spreken over democratie, is dan ook geen toeval maar een signaal.

Bron
Raphaëlle Bacqué, “Peter Thiel comes to Paris to speak about the Antichrist”, Le Monde, gepubliceerd op 26 januari 2026 (Parijs).

In naam van efficiëntie en meritocratie willen Zuhal Demir en haar partij, de N-VA, het academische leven beperken tot een strak keurslijf. Studenten die niet binnen de vooropgestelde jaren hun diploma behalen, riskeren hun inschrijving en studiefinanciering te verliezen. De boodschap: falen mag niet, twijfelen is tijdverlies. Maar als we een blik werpen op de studiedossiers van de N-VA-kopstukken zelf, wordt het pijnlijk duidelijk dat een aantal van hen hebben geprofiteerd van heel veel tijd, ruimte en herkansing.

Bart De Wever begon aan rechten maar stapte over naar geschiedenis en deed er in totaal zo'n drie jaar langer over dan voorzien. Ben Weyts zwierf negen jaar rond in de politieke wetenschappen. Matthias Diependaele deed acht jaar over zijn rechtenstudie aan de KU Leuven, een traject dat normaal vijf jaar duurt. Geen van hen heeft zich ooit publiekelijk verontschuldigd voor die extra tijd, integendeel: ze dragen hun vorming als een ereteken.

En daar wringt het. Ultrarechtse politici hebben zelden moeite met regels, zolang ze die niet op zichzelf moeten toepassen. Ze verkondigen tucht en orde, maar vergeten hun eigen afwijkingen. Ze hebben geen probleem met het snijden in sociale voordelen, zolang hun parlementaire weddes en pensioenregelingen ongemoeid blijven. Ze beweren dat het gezin de hoeksteen van de samenleving is, terwijl ze zelf scheiden, hertrouwen of kinderen opvoeden in constructies die ze bij anderen moreel afkeuren.

Dit patroon is geen toeval. Het is partijdogma: ze beschouwen hun eigen successen als verdiend en universeel geldig, en de struikelingen van anderen als zwakte of misbruik. Ze hebben een diepe wantrouwen tegenover keuzevrijheid, behalve wanneer het hun eigen keuze betreft. De eeuwige student is niet het probleem, hij is het symbool van wat zij haten: twijfel, zoekende identiteit, het recht om anders te zijn, buiten de pas te lopen.

De ironie is dat de universiteit bij uitstek een plek moet zijn waar ruimte is voor omwegen, verdieping, en zelfs mislukking. Onderwijs als levensfase, niet als lopende band in een fabriek. De hypocrisie van politici die zelf in die ruimte hebben kunnen ademen, maar nu de zuurstof willen afknijpen voor anderen, is niet alleen stuitend. Ze verraadt iets diepers: angst voor vrijheid, en het verlangen om het leven van anderen in te perken tot een kopie van hun eigen opgekuiste biografie.

De aanval op de eeuwige student is dus geen kwestie van budget of efficiëntie. Het is een aanval van mensen die zichzelf alle ruimte gunnen, maar diezelfde ruimte niet willen toestaan aan een ander.

Abonneer nu